॥ श्रीदुर्गासप्तशती - तृतीयोऽध्यायः ॥

॥ श्रीदुर्गासप्तशती - तृतीयोऽध्यायः ॥

(सेनापतियोंसहित महिषासुर का वध)

॥ ध्यानम् ॥

ॐ उद्यत्-भानु-सहस्र-कान्तिम् अरुण-क्षौमाम् शिरः-मालिकाम् ।
रक्त-आलिप्त-पयोधराम् जप-वटीम् विद्याम् अभीतिम् वरम् ।
हस्त-अब्द्जैः दधतीम् त्रि-नेत्र-विलसत्-वक्त्र-अरविन्द-श्रियम् ।
देवीम् बद्ध-हिमांशु-रत्न-मुकुटाम् वन्दे अरविन्द-स्थिताम् ॥

"ॐ" ऋषिररुवाच॥1॥

निहन्यमानम् तत् सैन्यम् अवलोक्य महा-असुरः ।
सेनानीः चिक्षुरः कोपात् ययौ योद्धुम् अथ अम्बिकाम् ॥2॥

सः देवीम् शर-वर्षेण ववर्ष समरे असुरः ।
यथा मेरु-गिरेः शृङ्गम् तोय-वर्षेण तोयदः ॥3॥

तस्य छित्त्वा ततः देवी लीलया एव शर-उत्करान् ।
जघान तुरगान् बाणैः यन्तारम् च एव वाजिनाम् ॥4॥

चिच्छेद च धनुः सद्यः ध्वजम् च अति-समुच्छ्रितम् ।
विव्याध च एव गात्रेषु छिन्न-धन्वानम् आशुगैः ॥5॥

सः छिन्न-धन्वा विरथः हत-अश्वः हत-सारथिः ।
अभ्यधावत ताम् देवीम् खड्ग-चर्म-धरः असुरः ॥6॥

सिंहम् आहत्य खड्गेन तीक्ष्ण-धारेण मूर्धनि ।
आजघान भुजे सव्ये देवीम् अपि अति-वेगवान् ॥7॥

तस्याः खड्गः भुजम् प्राप्य पफाल नृप-नन्दन ।
ततः जग्राह शूलम् सः कोपात् अरुण-लोचनः ॥8॥

चिक्षेप च ततः तत् तु भद्र-काल्याम् महा-असुरः ।
जाज्वल्यमानम् तेजोभिः रवि-बिम्बम् इव अम्बरात् ॥9॥

दृष्ट्वा तत् आपतत् शूलम् देवी शूलम् अमुञ्चत ।
तत् शूलम् शतधा तेन नीतम् सः च महा-असुरः ॥10॥

हते तस्मिन् महा-वीर्ये महिषस्य चमू-पतौ ।
आजगाम गज-आरूढः चामरः त्रि-दश-अर्दनः ॥11॥

सः अपि शक्तिम् मुमोच अथ देव्याः ताम् अम्बिका द्रुतम् ।
हुंकार-अभिहताम् भूमौ पातयामास निष्प्रभाम् ॥12॥

भग्नाम् शक्तिम् निपतिताम् दृष्ट्वा क्रोध-समन्वितः ।
चिक्षेप चामरः शूलम् बाणैः तत् अपि सा अच्छिनत् ॥13॥

ततः सिंहः समुत्पत्य गज-कुम्भ-अन्तरे स्थितः ।
बाहु-युद्धेन युयुधे तेन उच्चैः त्रि-दश-अरिणा ॥14॥

युद्ध्यमानौ ततः तौ तु तस्मात् नागात् महीम् गतौ ।
युयुधाते अति-संरब्धौ प्रहारैः अति-दारुणैः ॥15॥

ततः वेगात् खम् उत्पत्य निपत्य च मृग-अरिणा ।
कर-प्रहारेण शिरः चामरस्य पृथक् कृतम् ॥16॥

उदग्रः च रणे देव्या शिला-वृक्ष-आदिभिः हतः ।
दन्त-मुष्टि-तलैः च एव करालः च निपातितः ॥17॥

देवी क्रुद्धा गदा-पातैः चूर्णयामास च उद्धतम् ।
बाष्कलम् भिन्दि-पालेन बाणैः ताम्रम् तथा अन्धकम् ॥18॥

उग्र-आस्यम् उग्र-वीर्यम् च तथा एव च महा-हनुम् ।
त्रि-नेत्रा च त्रि-शूलेन जघान परम-ईश्वरी ॥19॥

बिडालस्य असिना कायात् पातयामास वै शिरः ।
दुर्धरम् दुर्मुखम् च उभौ शरैः निन्ये यम-क्षयम् ॥20॥

एवम् संक्षीयमाणे तु स्व-सैन्ये महिषासुरः ।
माहिषेण स्वरूपेण त्रासयामास तान् गणान् ॥21॥

कांश्चित् तुण्ड-प्रहारेण खुर-क्षेपैः तथा अपरान् ।
लाङ्गूल-ताडितान् च अन्यान् शृङ्गाभ्याम् च विदारितान् ॥22॥

वेगेन कांश्चित् अपरान् नादेन भ्रमणेन च ।
निःश्वास-पवनेन अन्यान् पातयामास भूतले ॥23॥

निपात्य प्रमथ-अनीकम् अभ्यधावत सः असुरः ।
सिंहम् हन्तुम् महा-देव्याः कोपम् चक्रे ततः अम्बिका ॥24॥

सः अपि कोपात् महा-वीर्यः खुर-क्षुण्ण-मही-तलः ।
शृङ्गाभ्याम् पर्वतान् उच्चान् चिक्षेप च ननाद च ॥25॥

वेग-भ्रमण-विक्षुण्णा मही तस्य व्यशीर्यत ।
लाङ्गूलेन आहतः च अब्धिः प्लावयामास सर्वतः ॥26॥

धुत-शृङ्ग-विभिन्नाः च खण्डम् खण्डम् ययुः घनाः ।
श्वास-अनिलाः ताः शतशः निपेतुः नभसः अचलाः ॥27॥

इति क्रोध-समाध्मातम् आपतन्तम् महा-असुरम् ।
दृष्ट्वा सा चण्डिका कोपम् तत्-वधाय तत् अकरोत् ॥28॥

सा क्षिप्त्वा तस्य वै पाशम् तम् बबन्ध महा-असुरम् ।
तत्याज माहिषम् रूपम् सः अपि बद्धः महा-मृधे ॥29॥

ततः सिंहः अभवत् सद्यः यावत् तस्य अम्बिका शिरः ।
छिनत्ति तावत् पुरुषः खड्ग-पाणिः अदृश्यत ॥30॥

ततः एव आशु पुरुषम् देवी चिच्छेद सायकैः ।
तम् खड्ग-चर्मणा सार्धम् ततः सः अभूत् महा-गजः ॥31॥

करेण च महा-सिंहम् तम् चकर्ष जगर्ज च ।
कर्षतः तु करम् देवी खड्गेन निरकृन्तत ॥32॥

ततः महा-असुरः भूयः माहिषम् वपुः आस्थितः ।
तथा एव क्षोभयामास त्रै-लोक्यम् स-चर-अचरम् ॥33॥

ततः क्रुद्धा जगत्-माता चण्डिका पानम् उत्तमम् ।
पपौ पुनः पुनः च एव जहास अरुण-लोचना ॥34॥

ननर्द च असुरः सः अपि बल-वीर्य-मद-उद्धतः ।
विषाणाभ्याम् च चिक्षेप चण्डिकाम् प्रति भू-धरान् ॥35॥

सा च तान् प्रहितान् तेन चूर्णयन्ती शर-उत्करैः ।
उवाच तम् मद-उद्धूत मुख-राग-आकुल-अक्षरम् ॥36॥

देवी उवाच ॥37॥

गर्ज गर्ज क्षणम् मूढ मधु यावत् पिबामि अहम् ।
मया त्वयि हते अत्र एव गर्जिष्यन्ति आशु देवताः ॥38॥

ऋषिः उवाच ॥39॥

एवम् उक्त्वा समुत्पत्य सा आरूढा तम् महा-असुरम् ।
पादेन आक्रम्य कण्ठे च शूलेन एनम् अताडयत् ॥40॥

ततः सः अपि पदा आक्रान्तः तया निज-मुखात् ततः ।
अर्ध-निष्क्रान्तः एव आसीत् देव्याः वीर्येण संवृतः ॥41॥

अर्ध-निष्क्रान्तः एव असौ युध्यमानः महा-असुरः ।
तया महा-असिना देव्या शिरः छित्त्वा निपातितः ॥42॥

ततः हाहा-कृतम् सर्वम् दैत्य-सैन्यम् ननाश तत् ।
प्रहर्षम् च परम् जग्मुः सकला देवता-गणाः ॥43॥

तुष्टुवुः ताम् सुराः देवीम् सह दिव्यैः महा-ऋषिभिः ।
जगुः गन्धर्व-पतयः ननृतुः च अप्सरः-गणाः ॥ॐ॥44॥

॥ इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे सावर्णिके मन्वन्तरे देवीमाहात्म्ये
महिषासुरवधो नाम तृतीयोऽध्यायः॥3॥