॥अथ तन्त्रोक्तं रात्रिसूक्तम्॥

॥अथ तन्त्रोक्तं रात्रिसूक्तम्॥

1)
ॐ विश्‍वेश्‍वरीं जगद्धात्रीं स्थितिसंहारकारिणीम्।
निद्रां भगवतीं विष्णोरतुलां तेजसः प्रभुः॥१॥

पद-विच्छेद:
ॐ विश्व-ईश्वरीम् जगत्-धात्रीम् स्थिति-संहार-कारिणीम्
निद्राम् भगवतीम् विष्णोः अतुलाम् तेजसः प्रभुः।

(2)
ब्रह्मोवाच:
त्वं स्वाहा त्वं स्वधा त्वं हि वषट्कारः स्वरात्मिका।
सुधा त्वमक्षरे नित्ये त्रिधा मात्रात्मिका स्थिता॥२॥

पद-विच्छेद:
ब्रह्मा उवाच:
त्वम् स्वाहा त्वम् स्वधा त्वम् हि वषट्-कारः स्वर-आत्मिका
सुधा त्वम् अक्षरे नित्ये त्रि-धा मात्रा-आत्मिका स्थिता।

(3)
अर्धमात्रास्थिता नित्या यानुच्चार्या विशेषतः।
त्वमेव सन्ध्या सावित्री त्वं देवि जननी परा॥३॥

पद-विच्छेद:
अर्ध-मात्रा-स्थिता नित्या या अन्-उच्चार्या विशेषतः
त्वम् एव सन्ध्या सावित्री त्वम् देवि जननी परा।

(4)
त्वयैतद्धार्यते विश्‍वं त्वयैतत्सृज्यते जगत्।
त्वयैतत्पाल्यते देवि त्वमत्स्यन्ते च सर्वदा॥४॥

पद-विच्छेद:
त्वया एतत् धार्यते विश्वम् त्वया एतत् सृज्यते जगत्
त्वया एतत् पाल्यते देवि त्वम् अन्ते च सर्वदा।

(5)
विसृष्टौ सृष्टिरुपा त्वं स्थितिरूपा च पालने।
तथा संहृतिरूपान्ते जगतोऽस्य जगन्मये॥५॥

पद-विच्छेद:
वि-सृष्टौ सृष्टि-रूपा त्वम् स्थिति-रूपा च पालने
तथा संहृति-रूपा अन्ते जगतः अस्य जगत्-मये।

(6)
महाविद्या महामाया महामेधा महास्मृतिः।
महामोहा च भवती महादेवी महासुरी॥६॥

पद-विच्छेद:
महा-विद्या महा-माया महा-मेधा महा-स्मृतिः
महा-मोहा च भवती महा-देवी महा-असुरी।

(7)
प्रकृतिस्त्वं च सर्वस्य गुणत्रयविभाविनी।
कालरात्रिर्महारात्रिर्मोहरात्रिश्‍च दारुणा॥७॥

पद-विच्छेद:
प्रकृतिः त्वम् च सर्वस्य गुण-त्रय-विभाविनी
काल-रात्रिः महा-रात्रिः मोह-रात्रिः च दारुणा।

(8)
त्वं श्रीस्त्वमीश्‍वरी त्वं ह्रीस्त्वं बुद्धिर्बोधलक्षणा।
लज्जा पुष्टिस्तथा तुष्टिस्त्वं शान्तिः क्षान्तिरेव च॥८॥

पद-विच्छेद:
त्वम् श्रीः त्वम् ईश्वरी त्वम् ह्रीः त्वम् बुद्धिः बोध-लक्षणा
लज्जा पुष्टिः तथा तुष्टिः त्वम् शान्तिः क्षान्तिः एव च।

(9)
खड्गिनी शूलिनी घोरा गदिनी चक्रिणी तथा।
शङ्खिनी चापिनी बाणभुशुण्डीपरिघायुधा॥९॥

पद-विच्छेद:
खड्गिनी शूलिनी घोरा गदिनी चक्रिणी तथा
शङ्खिनी चापिनी बाण-भुशुण्डी-परिघ-आयुधा।

(10)
सौम्या सौम्यतराशेषसौम्येभ्यस्त्वतिसुन्दरी।
परापराणां परमा त्वमेव परमेश्‍वरी॥१०॥

पद-विच्छेद:
सौम्या सौम्य-तरा अशेष-सौम्येभ्यः त्वम् अति-सुन्दरी
परा-अपराणाम् परमा त्वम् एव परम-ईश्वरी।

(11)
यच्च किञ्चित् क्वचिद्वस्तु सदसद्वाखिलात्मिके।
तस्य सर्वस्य या शक्तिः सा त्वं किं स्तूयसे तदा॥११॥

पद-विच्छेद:
यत् च किञ्चित् क्वचित् वस्तु सत्-असत् वा अखिल-आत्मिके
तस्य सर्वस्य या शक्तिः सा त्वम् किम् स्तूयसे तदा।

(12)
यया त्वया जगत्स्रष्टा जगत्पात्यत्ति यो जगत्।
सोऽपि निद्रावशं नीतः कस्त्वां स्तोतुमिहेश्‍वरः॥१२॥

पद-विच्छेद:
यया त्वया जगत्-स्रष्टा जगत् पाति अत्ति यः जगत्
सः अपि निद्रा-वशम् नीतः कः त्वाम् स्तोतुम् इह ईश्वरः।

(13)
विष्णुः शरीरग्रहणमहमीशान एव च।
कारितास्ते यतोऽतस्त्वां कः स्तोतुं शक्तिमान् भवेत्॥१३॥

पद-विच्छेद:
विष्णुः शरीर-ग्रहणम् अहम् ईशानः एव च
कारिताः ते यतः अतः त्वाम् कः स्तोतुम् शक्ति-मान् भवेत्।

(14)
सा त्वमित्थं प्रभावैः स्वैरुदारैर्देवि संस्तुता।
मोहयैतौ दुराधर्षावसुरौ मधुकैटभौ॥१४॥

पद-विच्छेद:
सा त्वम् इत्थम् प्रभावैः स्वैः उदारैः देवि संस्तुता
मोहय एतौ दुराधर्षौ असुरौ मधु-कैटभौ।

(15)
प्रबोधं च जगत्स्वामी नीयतामच्युतो लघु।
बोधश्‍च क्रियतामस्य हन्तुमेतौ महासुरौ॥१५॥

पद-विच्छेद:
प्रबोधम् च जगत्-स्वामी नीयताम् अच्युतः लघु
बोधः च क्रियताम् अस्य हन्तुम् एतौ महा-असुरौ।
।।इति रात्रि सूक्तम।।