।।श्रीमद्भगवद्गीता सप्तदशोऽध्यायः ।।

॥ अथ सप्तदशोऽध्यायः ॥

(श्रद्धात्रयविभागयोगः)

अर्जुन उवाच:

श्लोक 1
ये शास्त्र-विधिम् उत्सृज्य यजन्ते श्रद्धया अन्विताः ।
तेषाम् निष्ठा तु का कृष्ण सत्त्वम् आहो रजः तमः ॥

श्रीभगवानुवाच:

श्लोक 2
त्रिविधा भवति श्रद्धा देहिनाम् सा स्वभावजा ।
सात्त्विकी राजसी च एव तामसी च इति ताम् शृणु ॥

श्लोक 3
सत्त्व-अनुरूपा सर्वस्य श्रद्धा भवति भारत ।
श्रद्धा-मयः अयम् पुरुषः यः यत् श्रद्धः सः एव सः ॥

श्लोक 4
यजन्ते सात्त्विकाः देवान् यक्ष-रक्षांसि राजसाः ।
प्रेतान् भूत-गणान् च अन्ये यजन्ते तामसाः जनाः ॥

श्लोक 5
अशास्त्र-विहितम् घोरम् तप्यन्ते ये तपः जनाः ।
दम्भ-अहंकार-संयुक्ताः काम-राग-बल-अन्विताः ॥

श्लोक 6
कर्षयन्तः शरीर-स्थम् भूत-ग्रामम् अचेतसः ।
माम् च एव अन्तः-शरीर-स्थम् तान् विद्धि आसुर-निश्चयान् ॥

श्लोक 7
आहारः तु अपि सर्वस्य त्रिविधः भवति प्रियः ।
यज्ञः तपः तथा दानम् तेषाम् भेदम् इमम् शृणु ॥

श्लोक 8
आयुः-सत्त्व-बल-आरोग्य-सुख-प्रीति-विवर्धनाः ।
रस्याः स्निग्धाः स्थिराः हृद्याः आहाराः सात्त्विक-प्रियाः ॥

श्लोक 9
कटु-अम्ल-लवण-अत्युष्ण-तीक्ष्ण-रूक्ष-विदाहिनः ।
आहाराः राजसस्य इष्टाः दुःख-शोक-आमय-प्रदाः ॥

श्लोक 10
यात-यामम् गत-रसम् पूति पर्युषितम् च यत् ।
उच्छिष्टम् अपि च अमेध्यम् भोजनम् तामस-प्रियम् ॥

श्लोक 11
अफल-आकांक्षिभिः यज्ञः विधि-दृष्टः यः इज्यते ।
यष्टव्यम् एव इति मनः समाधाय सः सात्त्विकः ॥

श्लोक 12
अभिसंधाय तु फलम् दम्भ-अर्थम् अपि च एव यत् ।
इज्यते भरत-श्रेष्ठ तम् यज्ञम् विद्धि राजसम् ॥

श्लोक 13
विधि-हीनम् असृष्ट-अन्नम् मन्त्र-हीनम् अदक्षिणम् ।
श्रद्धा-विरहितम् यज्ञम् तामसम् परिचक्षते ॥

श्लोक 14
देव-द्विज-गुरु-प्राज्ञ-पूजनम् शौचम् आर्जवम् ।
ब्रह्मचर्यम् अहिंसा च शारीरम् तपः उच्यते ॥

श्लोक 15
अनुद्वेग-करम् वाक्यम् सत्यम् प्रिय-हितम् च यत् ।
स्वाध्याय-अभ्यसनम् च एव वाङ्मयम् तपः उच्यते ॥

श्लोक 16
मनः-प्रसादः सौम्यत्वम् मौनम् आत्म-विनिग्रहः ।
भाव-संशुद्धिः इति एतत् तपः मानसम् उच्यते ॥

श्लोक 17
श्रद्धया परया तप्तम् तपः तत् त्रिविधम् नरैः ।
अफल-आकांक्षिभिः युक्तैः सात्त्विकम् परिचक्षते ॥

श्लोक 18
सत्कार-मान-पूजा-अर्थम् तपः दम्भेन च एव यत् ।
क्रियते तत् इह प्रोक्तम् राजसम् चलम् अध्रुवम् ॥

श्लोक 19
मूढ-ग्राहेण आत्मनः यत् पीडया क्रियते तपः ।
परस्य उत्सादन-अर्थम् वा तत् तामसम् उदाहृतम् ॥

श्लोक 20
दातव्यम् इति यत् दानम् दीयते अनुपकारिणे ।
देशे काले च पात्रे च तत् दानम् सात्त्विकम् स्मृतम् ॥

श्लोक 21
यत् तु प्रत्युपकार-अर्थम् फलम् उद्दिश्य वा पुनः ।
दीयते च परिक्लिष्टम् तत् दानम् राजसम् स्मृतम् ॥

श्लोक 22
अदेश-काले यत् दानम् अपात्रेभ्यः च दीयते ।
असत्कृतम् अवज्ञातम् तत् तामसम् उदाहृतम् ॥

श्लोक 23
ॐ तत् सत् इति निर्देशः ब्रह्मणः त्रिविधः स्मृतः ।
ब्राह्मणाः तेन वेदाः च यज्ञाः च विहिताः पुरा ॥

श्लोक 24
तस्मात् ॐ इति उदाहृत्य यज्ञ-दान-तपः-क्रियाः ।
प्रवर्तन्ते विधान-उक्ताः सततम् ब्रह्म-वादिनाम् ॥

श्लोक 25
तत् इति अनभिसंधाय फलम् यज्ञ-तपः-क्रियाः ।
दान-क्रियाः च विविधाः क्रियन्ते मोक्ष-कांक्षिभिः ॥

श्लोक 26
सद्भावे साधु-भावे च सत् इति एतत् प्रयुज्यते ।
प्रशस्ते कर्मणि तथा सत्-शब्दः पार्थ युज्यते ॥

श्लोक 27
यज्ञे तपसि दाने च स्थितिः सत् इति च उच्यते ।
कर्म च एव तत्-अर्थीयम् सत् इति एव अभिधीयते ॥

श्लोक 28
अश्रद्धया हुतम् दत्तम् तपः तप्तम् कृतम् च यत् ।
असत् इति उच्यते पार्थ न च तत् प्रेत्य न इह ॥

ॐ तत्सदिति श्रीमद्भगवद्गीतासूपनिषत्सु ब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे श्रीकृष्णार्जुनसंवादे

श्रद्धात्रयविभागयोगो नाम सप्तदशोऽध्यायः ॥17 ॥