।।श्रीमद्भगवद्गीता पंचमोऽध्यायः।।

(अथ पंचमोऽध्यायः)

कर्मसंन्यासयोगः

अर्जुन उवाच :
संन्यासम् — कर्मणाम् — कृष्ण — पुनः — योगम् — च — शंससि ।
यत् — श्रेयः — एतयोः — एकम् — तत् — मे — ब्रूहि — सुनिश्चितम् ॥ 1 ॥

श्रीभगवानुवाच ।
संन्यासः — कर्मयोगः — च — निःश्रेयसकरौ — उभौ ।
तयोः — तु — कर्मसंन्यासात् — कर्मयोगः — विशिष्यते ॥ 2 ॥

ज्ञेयः — सः — नित्यसंन्यासी — यः — न — द्वेष्टि — न — कांक्षति ।
निर्द्वंद्वः — हि — महाबाहो — सुखम् — बंधात् — प्रमुच्यते ॥ 3 ॥

सांख्ययोगौ — पृथक् — बालाः — प्रवदन्ति — न — पण्डिताः ।
एकम् — अपि — आस्थितः — सम्यक् — उभयोः — विन्दते — फलम् ॥ 4 ॥

यत् — सांख्यैः — प्राप्यते — स्थानम् — तत् — योगैः — अपि — गम्यते ।
एकम् — सांख्यम् — च — योगम् — च — यः — पश्यति — सः — पश्यति ॥ 5 ॥

संन्यासः — तु — महाबाहो — दुःखम् — आप्तुम् — अयोगतः ।
योगयुक्तः — मुनिः — ब्रह्म — न — चिरेण — अधिगच्छति ॥ 6 ॥

योगयुक्तः — विशुद्धात्मा — विजितात्मा — जितेन्द्रियः ।
सर्वभूतात्मभूतात्मा — कुर्वन् — अपि — न — लिप्यते ॥ 7 ॥

न — एव — किंचित् — करोमि — इति — युक्तः — मन्येत — तत्त्ववित् ।
पश्यन् — शृण्वन् — स्पृशन् — जिघ्रन् — अश्नन् — गच्छन् — स्वपन् — श्वसन् ॥ 8 ॥

प्रलपन् — विसृजन् — गृह्णन् — उन्मिषन् — निमिषन् — अपि ।
इन्द्रियाणि — इन्द्रियार्थेषु — वर्तन्ते — इति — धारयन् ॥ 9 ॥

ब्रह्मणि — आधाय — कर्माणि — संगम् — त्यक्त्वा — करोति — यः ।
लिप्यते — न — सः — पापेन — पद्मपत्रम् — इव — अम्भसा ॥ 10 ॥

कायेन — मनसा — बुद्ध्या — केवलैः — इन्द्रियैः — अपि ।
योगिनः — कर्म — कुर्वन्ति — संगम् — त्यक्त्वा — आत्मशुद्धये ॥ 11 ॥

युक्तः — कर्मफलम् — त्यक्त्वा — शान्तिम् — आप्नोति — नैष्ठिकीम् ।
अयुक्तः — कामकारेण — फले — सक्तः — निबध्यते ॥ 12 ॥

सर्वकर्माणि — मनसा — संन्यस्य — आस्ते — सुखम् — वशी ।
नवद्वारे — पुरे — देही — न — एव — कुर्वन् — न — कारयन् ॥ 13 ॥

न — कर्तृत्वम् — न — कर्माणि — लोकस्य — सृजति — प्रभुः ।
न — कर्मफलसंयोगम् — स्वभावः — तु — प्रवर्तते ॥ 14 ॥

न — आदत्ते — कस्यचित् — पापम् — न — च — एव — सुकृतम् — विभुः ।
अज्ञानेन — आवृतम् — ज्ञानम् — तेन — मुह्यन्ति — जन्तवः ॥ 15 ॥

ज्ञानेन — तु — तत् — अज्ञानम् — येषाम् — नाशितम् — आत्मनः ।
तेषाम् — आदित्यवत् — ज्ञानम् — प्रकाशयति — तत् — परम् ॥ 16 ॥

तत् — बुद्धयः — तत् — आत्मानः — तत् — निष्ठाः — तत् — परायणाः ।
गच्छन्ति — अपुनरावृत्तिम् — ज्ञाननिर्धूतकल्मषाः ॥ 17 ॥

विद्याविनयसंपन्ने — ब्राह्मणे — गवि — हस्तिनि ।
शुनि — च — एव — श्वपाके — च — पण्डिताः — समदर्शिनः ॥ 18 ॥

इह — एव — तैः — जितः — सर्गः — येषाम् — साम्ये — स्थितम् — मनः ।
निर्दोषम् — हि — समम् — ब्रह्म — तस्मात् — ब्रह्मणि — ते — स्थिताः ॥ 19 ॥

न — प्रहृष्येत् — प्रियम् — प्राप्य — न — उद्विजेत् — प्राप्य — च — अप्रियम् ।
स्थिरबुद्धिः — असंमूढः — ब्रह्मवित् — ब्रह्मणि — स्थितः ॥ 20 ॥

बाह्यस्पर्शेषु — असक्तात्मा — विन्दति — आत्मनि — यत् — सुखम् ।
सः — ब्रह्मयोगयुक्तात्मा — सुखम् — अक्षयम् — अश्नुते ॥ 21 ॥

ये — हि — संस्पर्शजाः — भोगाः — दुःखयोनयः — एव — ते ।
आदि — अन्तवन्तः — कौंतेय — न — तेषु — रमते — बुधः ॥ 22 ॥

शक्नोति — इह — एव — यः — सोढुम् — प्राक् — शरीरविमोक्षणात् ।
कामक्रोधोद्भवम् — वेगम् — सः — युक्तः — सः — सुखी — नरः ॥ 23 ॥

यः — अन्तःसुखः — अन्तरारामः — तथा — अन्तर्ज्योतिः — एव — यः ।
सः — योगी — ब्रह्मनिर्वाणम् — ब्रह्मभूतः — अधिगच्छति ॥ 24 ॥

लभन्ते — ब्रह्मनिर्वाणम् — ऋषयः — क्षीणकल्मषाः ।
छिन्नद्वैधाः — यतात्मानः — सर्वभूतहिते — रताः ॥ 25 ॥

कामक्रोधवियुक्तानाम् — यतीनाम् — यतचेतसाम् ।
अभितः — ब्रह्मनिर्वाणम् — वर्तते — विदितात्मनाम् ॥ 26 ॥

स्पर्शान् — कृत्वा — बहिः — बाह्यान् — चक्षुः — च — एव — अन्तरे — भ्रुवोः ।
प्राणापानौ — समौ — कृत्वा — नासाभ्यन्तरचारिणौ ॥ 27 ॥

यतेंद्रियमनोबुद्धिः — मुनिः — मोक्षपरायणः ।
विगतइच्छाभयक्रोधः — यः — सदा — मुक्तः — एव — सः ॥ 28 ॥

भोक्तारम् — यज्ञतपसाम् — सर्वलोकमहेश्वरम् ।
सुहृदम् — सर्वभूतानाम् — ज्ञात्वा — माम् — शान्तिम् — ऋच्छति ॥ 29 ॥

ॐ तत्सदिति श्रीमद्भगवद्गीतासूपनिषत्सु ब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे श्रीकृष्णार्जुनसंवादे

कर्मसंन्यासयोगो नाम पंचमोऽध्यायः ॥5 ॥