॥ एकमुखी हनुमत्कवचम् ॥

॥ एकमुखी हनुमत्कवचम् ॥

॥ श्रीगणेशाय नमः ॥

॥ संवादः ॥

ईश्वर उवाच ॥

एकदा सुखमासीनं शंकरं लोकशङ्करम् ।
प्रपच्छ गिरिजा कान्तं कर्पूरधवलं शिवम् ॥

पार्वत्युवाच ॥

भगवन् देवदेवेश लोकनाथ जगत्प्रभो ।
शोकाकुलानां लोकानां केन रक्षा भवेद्भव ॥
संग्रामे संकटे घोरे भूतप्रेतादिके भये ।
दुःखदावाग्निसन्तप्तचेतसां दुःखभागिनाम् ॥

महादेव उवाच ॥

शृणु देवि प्रवक्ष्यामि लोकानां हितकाम्यया ।
विभीषणाय रामेण प्रेम्णा दत्तं च यत्पुरा ॥
कवचं कपिनाथस्य वायुपुत्रस्य धीमतः ।
गुह्यं तत्ते प्रवक्ष्यामि विशेषाच्छृणु सुन्दरि ॥

॥ विनियोगः ॥

ॐ अस्य श्रीएकमुखीहनुमत्कवचस्तोत्रमन्त्रस्य
श्रीरामचन्द्र ऋषिः ।
श्रीएकमुखीवीरहनुमान् देवता ।
अनुष्टुप् छन्दः ।
मारुतात्मज इति बीजम् ।
अञ्जनीसुत इति शक्तिः ।
लक्ष्मणप्राणदाता इति कीलकम् ।
मम सर्वकार्यसिद्ध्यर्थे जपे विनियोगः ॥

॥ करन्यासः ॥

ॐ ह्रां अङ्गुष्ठाभ्यां नमः ।
ॐ ह्रीं तर्जनीभ्यां नमः ।
ॐ ह्रूं मध्यमाभ्यां नमः ।
ॐ ह्रैं अनामिकाभ्यां नमः ।
ॐ ह्रौं कनिष्ठिकाभ्यां नमः ।
ॐ ह्रः करतलकरपृष्ठाभ्यां नमः ॥

॥ हृदयादिन्यासः ॥

ॐ अञ्जनीसुताय नमः हृदयाय नमः ।
ॐ रुद्रमूर्तये नमः शिरसे स्वाहा ।
ॐ वातात्मजाय नमः शिखायै वषट् ।
ॐ रामभक्तिरताय नमः कवचाय हुम् ।
ॐ वज्रदेहाय नमः नेत्रत्रयाय वौषट् ।
ॐ ब्रह्मास्त्रनिवारणाय नमः अस्त्राय फट् ॥

॥ ध्यानम् ॥

ध्यायेद्बालदिवाकरद्युतिनिभं देवारिदर्पापहम् ।
देवेन्द्रप्रमुखैः स्तुतं यशसि देदीप्यमानं प्रभुम् ॥
सुग्रीवादिसमस्तवानरयुतं सुव्यक्ततत्त्वप्रियं ।
संरक्तारुणलोचनं पवनजं पीताम्बरालङ्कृतम् ॥
उद्यन्मार्तण्डकोटिप्रकटरुचियुतं वीरासनस्थितम् ।
मौञ्जीयज्ञोपवीतशोभिततनुं कुण्डलाढ्यं हरिम् ॥
भक्तानामभयप्रदं प्रणतमुनिजनानन्ददं चिन्तयेत् ।
प्लवगकुलपतिं गोष्पदीकृतवाराशिं महावीर्यदम् ॥

॥ मन्त्राः ॥

ॐ नमो हनुमते रुद्रावताराय
सर्वदुष्टजनमुखस्तम्भनं कुरु कुरु ।
ॐ ह्रां ह्रीं ह्रूं ठं ठं ठं फट् स्वाहा ॥
ॐ नमो हनुमते अञ्जनीगर्भसम्भूताय
रामलक्ष्मणप्रियाय कपिसैन्यप्रकाशकाय
पर्वतोत्पाटनाय सुग्रीवसाह्यकरणाय
सर्वदुष्टग्रहनिवारणाय स्वाहा ॥
ॐ नमो हनुमते सर्वग्रहभूतभविष्यद्वर्तमान
दूरस्थसमीपस्थान
छिन्धि छिन्धि भिन्धि भिन्धि
मम सर्वकार्याणि साधय साधय
ॐ ह्रां ह्रीं ह्रूं फट् स्वाहा ॥
ॐ नमो हनुमते परकृतयन्त्र-मन्त्र-उच्चाटनाय
भूतप्रेतपिशाचनाशनाय
सर्वदृष्टिदोषनिवारणाय
ह्रां ह्रीं ह्रूं फट् स्वाहा ॥

॥ कवचपाठः ॥

हनुमान् पूर्वतः पातु दक्षिणे पवनात्मजः ।
प्रतीच्यां रक्षोघ्नः पातु पातु सागरपारगः ॥

उदीच्यां केसरिप्रियः अधस्तात् विष्णुभक्तिमान् ।
मध्यं पातु महावीरः सर्वापद्भ्यो निरन्तरम् ॥

मस्तकं पातु वायुसुतः भालं पातु महाबलः ।
नेत्रे छायापहारी च कर्णमूले रघूद्वहः ॥

नासाग्रं अञ्जनीसूनुः वक्त्रं पातु हरीश्वरः ।
जिह्वां रुद्रप्रियः पातु दन्तान् दैत्यविनाशनः ॥

कण्ठं पातु महातेजाः स्कन्धौ पातु सुरार्चितः ।
भुजौ पातु महावीरः करौ चरणायुधः ॥

नखान् नखायुधः पातु कुक्षिं पातु कपीश्वरः ।
वक्षः पातु महाशूरः पृष्ठं लङ्काविनाशनः ॥

नाभिं पातु रामदूतः कटिं पात्वनिलात्मजः ।
गुह्यं पातु महाप्राज्ञः लिङ्गं पातु शिवप्रियः ॥

ऊरू जङ्घे च पातु सः गुल्फौ पातु महाबलः ।
पादौ पातु रविसमः सर्वाङ्गं पातु पावनः ॥

॥ फलश्रुतिः ॥

य इदं कवचं नित्यं पठेन्नरः श्रद्धयान्वितः ।
भुक्तिं मुक्तिं च लभते सर्वसिद्धिसमन्वितः ॥
संग्रामे विजयी भूत्वा शत्रून् सर्वान् विनाशयेत् ।
भूतप्रेतभयं नास्ति न रोगो न च विघ्नकृत् ॥

॥ इति श्रीएकमुखीहनुमत्कवचं सम्पूर्णम् ॥
********************************

पूजन विधि

🔱 एकमुखी हनुमत्कवचम् — प्रामाणिक विवरण

📜 ग्रंथ–परंपरा
यह कवच राम–हनुमान संवाद परंपरा में आता है और
हनुमान-उपासना की रक्षा (Protection) श्रेणी का कवच माना जाता है।
इसका उद्देश्य आत्मिक, मानसिक और बाह्य संकटों से रक्षा है —
न कि किसी को हानि पहुँचाना।

1️⃣ कवच-पाठ के मुख्य लाभ:

शास्त्रीय वर्णन के अनुसार यह कवच:
✔️ भूत–प्रेत, ग्रह-बाधा, भय से रक्षा करता है
✔️ संकट, कारावास, शत्रु-उत्पीड़न, अपमान से संरक्षण देता है
✔️ वाद–विवाद, राजकीय कार्य, कोर्ट-कचहरी में सहायक होता है
✔️ मानसिक दृढ़ता, साहस और आत्मबल बढ़ाता है
✔️ दीर्घ रोग, ज्वर, अपस्मार, कुष्ठ में शांति देता है
✔️ संग्राम, यात्रा, वन, जल, अग्नि, हिंसक पशु जैसे भय से रक्षा
➡️ यह कवच “रक्षा-कवच” है, आक्रमण-तंत्र नहीं।

2️⃣ पाठ / जप की विधि :

🔸 पात्रता
कोई भी श्रद्धालु, स्त्री–पुरुष
ब्रह्मचर्य और संयम लाभ बढ़ाते हैं, अनिवार्य नहीं

🔸 समय
प्रातः ब्रह्ममुहूर्त या
संध्या समय
मंगलवार / शनिवार / रविवार विशेष फलदायक

🔸 आसन व दिशा
लाल या कुशासन
पूर्व या उत्तर मुख

🔸 विधि (सरल)
श्रीराम + हनुमान का स्मरण
1 बार एकमुखी हनुमत्कवच पाठ
अंत में यह भावना रखें:
“मम सर्वतो रक्षा कुरु महावीर”
➡️ बीज-मंत्रों का उच्चारण जैसा लिखा है वैसा ही करें,
स्वतः परिवर्तन न करें।

3️⃣ जप-संख्या / पाठ-संख्या:

शास्त्रानुसार:
🔹 नित्य साधना: 1 पाठ
🔹 संकट काल में: 3 या 7 पाठ
🔹 विशेष प्रयोग:
1 मण्डल (40 दिन) तक प्रतिदिन 1 पाठ
या 3 मास (ग्रंथ में वर्णित)

4️⃣ धारण-विधि (यदि करना चाहें):

ग्रंथानुसार:
भोजपत्र / ताड़पत्र / लाल वस्त्र पर लिखित
त्रिगंध (चंदन–कस्तूरी–कुंकुम) से
गले, भुजा या कमर में धारण
➡️ यह आस्था-आधारित उपाय है, अनिवार्य नहीं।

5️⃣ सावधानियाँ (बहुत ज़रूरी)

❌ किसी को हानि पहुँचाने की भावना न रखें
❌ क्रोध, अहंकार, मद्य, हिंसा से दूर रहें
❌ मंत्रों को जोड़–घटाव न करें
✅ श्रद्धा, संयम और मर्यादा रखें
हनुमान उपासना में बल से अधिक भक्ति महत्वपूर्ण है।